Análisis de la marcha, equilibrio y sensibilidad periférica en adultos mayores con diabetes mellitus tipo 2: un estudio de casos y controles

Gait, balance and peripheral sensitivity analysis in elderly people with type 2 diabetes mellitus: a case-control study

Análise da marcha, equilíbrio e sensibilidade periférica em idosos com diabetes mellitus tipo 2: um estudo caso-controle

Gianneechin, Gonzalo - Aguiar, Carolina - Bueno, Morena - Caporale, Bautista - Castillo, Gean - Chinazzo, Sofía - Godiño, Abril - Mendaña, Bruno - Sawczuk, Pedro - Torres, Mathías - Bona, Renata L. - Biancardi, Carlo M.

Resumen:

Este estudio tuvo como objetivo identificar alteraciones funcionales, sensoriales y biomecánicas en adultos mayores con diabetes mellitus tipo 2 (DM2) sin neuropatía periférica clínica. Se realizó un estudio observacional, analítico, de casos y controles en el Laboratorio LIBiAM del CENUR L.N. en Paysandú (UY). Participaron 18 pacientes con DM2 (GE, 69 ± 3,5 años) y 22 controles (GC, 68,5 ± 3,5 años) pareados por edad y género. La evaluación incluyó pruebas funcionales (SPPB), sensibilidad protectora con monofilamentos Semmes-Weinstein, análisis cinemático y metabólico de la marcha sobre cinta rodante a diferentes velocidades. En los análisis estadísticos se empleó un nivel de significancia de p < 0,05.El grupo GE mostró menor velocidad autoseleccionada (1,05 ± 0,14 m/s vs. 1,20 ± 0,20 m/s; p = 0,041) y mayor proporción de respuestas anormales al monofilamento de 4 g (27,8% vs. 0%; p = 0,015). En la marcha, presentaron menor frecuencia de pasos (p = 0,0017), mayor tiempo relativo de apoyo (p = 0,0345) y desacoplamiento entre frecuencia y longitud de paso, sin diferencias en el costo metabólico ni en la eficiencia mecánica. Estos resultados evidencian alteraciones subclínicas en la función neuromuscular y sensorial en DM2, pese a la preservación del mecanismo pendular y del costo energético. La detección temprana de estos cambios puede guiar intervenciones preventivas orientadas a mantener la movilidad y reducir riesgos en esta población.

This study aimed to identify functional, sensory, and biomechanical alterations in older adults with type 2 diabetes mellitus (T2DM) without clinical peripheral neuropathy. An observational, analytical case-control study was conducted at the LIBiAM Laboratory, CENUR L.N., in Paysandú (Uruguay). Eighteen patients with T2DM (experimental group, EG, 69 ± 3.5 years) and twenty-two age- and gender-matched controls (control group, CG, 68.5 ± 3.5 years) participated. Assessments included functional tests (SPPB), protective sensitivity using Semmes-Weinstein monofilaments, and kinematic and metabolic gait analysis on a treadmill at different speeds. Statistical analyses used a significance level of p < 0.05.The EG showed a lower self-selected walking speed (1.05 ± 0.14 m/s vs. 1.20 ± 0.20 m/s; p = 0.041) and a higher proportion of abnormal responses to the 4 g monofilament (27.8% vs. 0%; p = 0.015). During gait, they exhibited lower step frequency (p = 0.0017), longer relative stance time (p = 0.0345), and a decoupling between step frequency and length, with no differences in metabolic cost or mechanical efficiency.These findings reveal subclinical neuromuscular and sensory impairments in T2DM, despite preservation of pendular mechanics and energy cost. Early detection of these changes may guide preventive interventions aimed at maintaining mobility and reducing risks in this population.

Este estudo teve como objetivo identificar alterações funcionais, sensoriais e biomecânicas em adultos idosos com diabetes mellitus tipo 2 (DM2) sem neuropatia periférica clínica. Foi realizado um estudo observacional, analítico, de casos e controles no Laboratório LIBiAM do CENUR L.N., em Paysandú (Uruguai). Participaram 18 pacientes com DM2 (grupo experimental, GE, 69 ± 3,5 anos) e 22 controles pareados por idade e sexo (grupo controle, GC, 68,5 ± 3,5 anos). A avaliação incluiu testes funcionais (SPPB), sensibilidade protetora com monofilamentos Semmes-Weinstein e análise cinemática e metabólica da marcha em esteira em diferentes velocidades. As análises estatísticas adotaram nível de significância de p < 0,05.O grupo GE apresentou menor velocidade de marcha autoselecionada (1,05 ± 0,14 m/s vs. 1,20 ± 0,20 m/s; p = 0,041) e maior proporção de respostas anormais ao monofilamento de 4 g (27,8% vs. 0%; p = 0,015). Na marcha, apresentaram menor frequência de passos (p = 0,0017), maior tempo relativo de apoio (p = 0,0345) e desacoplamento entre frequência e comprimento do passo, sem diferenças no custo metabólico nem na eficiência mecânica.Esses resultados evidenciam alterações subclínicas na função neuromuscular e sensorial na DM2, apesar da preservação do mecanismo pendular e do custo energético. A detecção precoce dessas mudanças pode orientar intervenções preventivas voltadas à manutenção da mobilidade e à redução de riscos nessa população.

Detalles Bibliográficos
2026
Marcha
Diabetes mellitus tipo 2
Consumo de oxígeno
Trabajo mecánico
Envejecimiento
Gait
Type 2 diabetes mellitus
Oxygen consumption
Mechanical work
Aging
Consumo de oxigênio
Trabalho mecânico
Envelhecimento
FENÓMENOS BIOMECÁNICOS
ANÁLISIS DE LA MARCHA
ANCIANO
Español
Universidad de la República
COLIBRI
https://hdl.handle.net/20.500.12008/54469
Acceso abierto
Licencia Creative Commons Atribución (CC - By 4.0)